بایگانی

نوشته های برچسب زده شده ‘فن بیان’

معلمی که تلاش می‌کند دنیا جای قشنگ‌تری برای زندگی باشد

۱۳ اردیبهشت ۱۳۹۷ بدون دیدگاه

«محمد پیام بهرام‌پور» حالا باید ۲۵ ساله باشد. شاید کم‌تر از یک‌ماه باشد که از سایت جدید خود رونمایی کرده و بخش عمده‌ای از آموزش‌ها و دوره‌های قبلی را روی سایت جدید بارگزاری و به صورت رایگان در اختیار کاربران قرار داده است.

بهرام‌پور که بیشتر با عنوان «مربی و مدرس فن بیان و سخنرانی» شناخته می‌شود، و بیزنس شخصی خود را هم بر همین محور بنا کرده، مهم‌ترین ارزش و رسالت زندگی خود را اصلاح ساختار آموزش کشور، و ترمیم فاصله و خلاء آموزش‌های کاربردی و مهارت‌های زندگی تعریف کرده و بر همین اساس هم دوره‌ها و کارگاه‌های مختلفی طراحی و برگزار کرده است.

شعار و پیام اصلی مجموعه «+۱» یا «بیشتر از یک‌ نفر»، که «بهرام‌پور» آن‌را اداره می‌کند و در تمام سخن‌رانی‌ها و کارگاه‌های آموزشی او با تکرار مورد تاکید قرار می‌گیرد این است: «ما تلاش می‌کنیم، دنیا جای به‌تر و قشنگ‌تری برای زندگی باشد.»


من حدود سه سال است که با «بهرام‌پور» و مجموعه «+۱» آشنا شده‌ام و در چندین دوره از کلاس‌ها و کارگاه‌های آن شرکت کرده، و با افتخار خود را عضو این مجموعه و با افتخار بیشتر، شاگرد «محمدپیام بهرام‌پور» می‌دانم.

بهرام‌پور که به تازگی ۲۵ ساله شده است، یک «معلم» به معنی واقعی کلمه است. «معلمی» که آرزو دارد سر هر چهار راهی در کشور، یک موسسه آموزش باشد که مهارت‌های زندگی و ارتباطی آموزش می‌دهند.
روزت مبارک محمد‌پیام بهرام‌پور عزیز!

هوش کلامی، ارتباط موثر

۷ اردیبهشت ۱۳۹۷ بدون دیدگاه

کسی که متولی روابط عمومی موسسه‌ای، (دولتی یا خصوصی) می‌شود، باید به اکثر قواعد «هوش کلامی» و «ارتباط موثر» آگاه و مسلط باشد. تنها دانستن فن بیان خوب، یا مهارت آشنایی با پتانسل‌های یک مدیای (رسانه) ارتباطی (فایل صوتی، ویدئو، گرافیک، نویسندگی‌ و کارتون کاریکاتور و … و فایل‌های چند رسانه‌ای) بسنده نمی‌کند، و باید حواسش باشد، محتوایی که تولید می‌کند، اگر نقدکننده هست، حتما توهین‌کننده نباشد.

طراح این اثر هنری، طراح خوبی بوده و با ظرافت، از ظرفیت‌های زبان گرافیک بهره‌گرفته و پیامی خلق کرده است که با رسانایی بالا، این پیام را به جامعه هدف منتقل می‌کند که «آب نیست» و باید در مصرف آب صرفه‌جویی کنیم.


مطئنا اثر این پیام یا مدیا، خیلی موثرتر از یک سخنرانی علمی است که در آن اطلاعات دقیقی در مورد کمبود آب و بحرانی‌بودن آن و … با کمک اعداد و ارقام و آمار مستند ارائه و برگزار می‌شود. این مدیا اما از «برد مفید» بهره گرفته و به «برد موثر» خود اندکی کم‌توجهی کرده است.

هوش کلامی توصیه می‌کند در استفاده از کلمات باید نهایت دقت و وسواس را داشت. جمله معروف تفاوت تاثیر بین کلمات «بفرما و بشین و بتم…» را حتما شنیده و تفاوت آن را می‌دانید. به همان اندازه هم بین عبارت «متوجه نمی‌شوید» و «نمی‌فهمید» تفاوت هست و این تفاوت گاهی برد موثر پیام شما را به‌شدت کاهش با افزایش می‌دهد که در این مثال کاهش داده است.

«نمی‌فهمید» در قاموس ادبیاتی جامعه، معنی نادانی و حکم توهین را دارد و وقتی می‌خواهیم به کسی نقد کنیم که آب را زیاد مصرف نکند، باید حواس‌ِمان باشد، که توجه‌دادن ما حکم توهین نداشته باشد و حکم نقد مودبانه باشد.
این عدم توجه می‌تواند به نتیجه عکس منجر شود.

نحوه ارائه مهم‌تر از محصول


به سن و اطلاعات و صدق و کذب گفته‌های این پسربچه ۱۰ ساله کاری ندارم. بحث بر سر نوع ارائه است. این پسربچه به بیش از ۹۰ درصد اصول و تکنیک‌های فن بیان مسلط است و همین تسلط کمک می‌کند که ارائه او فوق‌العاده باشد و اگر برفرض، محصول یا ادعاهای او دور یا خالی از واقعیت هم باشد، نوع ارائه او، آن‌را به‌شدت باورپذیر می‌کند.

عرض کردم در مورد صدق و کذب یا صحت و سقم ادعاهای این کودک قضاوت نمی‌کنم. ولی فرض بگیرید که کسی در سنی بالا که به لحاظ سنی باورپذیری آن بسیار بیشتر باشد، این ادعاها را مطرح کند، اما نتواند به‌خوبی این پسربچه حرف بزند. بدون‌شک در ارائه محصول یا باورپذیرکردن ادعاهای خود ناموفق خواهد بود.

در این ویدئوی کوتاه، در حرف و سخن و دست‌های این پسربچه لرزش و تپق و اشتباه نیست، به‌موقع روی برخی کلمات تاکید می‌کند و روی برخی دیگر برای کمک به تاکید، توقف و مکث می‌کند. این یعنی «لحن» و شدت تاثیر آن‌را خوب بلد است. در سخنانش تکیه‌کلام یا توقف‌های اضافی (به جز یک مورد) نیست.

جدای از تکنیک‌های گفتاری، «زبان بدن» خوبی دارد، و به‌رغم صغر سن، حرکت دست‌ها و چشم‌ها، ارتباط چشمی با مجری برنامه و نحوه نشستن او که کمی به جلو متمایل‌ و به گارد مجری نزدیک‌شده، همه حکایت از مهارت‌های خوب او در فن بیان و یک ارائه قوی دارد.

گذاشتن ساعد روی میز برنامه را در اصول اجرا خطا می‌دانند. شاید این‌که این پسربچه ساعدهای خود را روی میز گذاشته به‌خاطر کوچکی جثه قابل اغماض باشد، اما بخش عمده این خطا متوجه مجری برنامه است، که ساعدهایش به‌رغم جثه بزرگ روی میز قرار دارد.
البته این‌روزها اغلب مجری‌ها به این اصل توجه نمی‌کنند و خطای گذاشتن ساعد روی میز، تقریبا در میان همه مجری‌ها عمومی شده‌است.

فراموش‌کردن را مدیریت کنید

حتما فیلم کوتاه شعرخوانی دکتر «علی‌اکبر ولایتی» وزیر اسبق امور خارجه، در یک برنامه تلوزیونی را دیده‌اید که در هنگام خواندن شعری از حافظ، بعد از یکی دو بیت، مصرع دوم یک بیت یادش می‌رود و هرچه تلاش می‌کند یادش نمی‌آید.

خیلی از رقبای سیاسی این بنده خدا، بارها و بارها این فایل صوتی را با کنایه و طنز و حتی گاهی با تمسخر و تحقیر بازنشر می‌کردند که مثلا ببینید این آقا وزیر بوده و یک شعر را نمی‌تواند حفظ کند.
خیلی از این طنز و تمسخرها هم البته از طرف کسانی وارد می‌شد/می‌شود، که در همه عمر شاید یک غزل را حفظ نکرده‌اند.

فراموشی امری طبیعی است و برای همه انسان‌ها، بارها و بارها اتفاق می‌افتد و ابدا هم در مورد آقای ولایتی، ربطی به ترس از دوربین و استرس استودیو، یا خدای ناکرده اتهام بی‌سوادی که بعضی در این فقره متوجه او می‌کنند ندارد.

ممکن است این اتفاق(فراموش‌کردن بیتی از شعر یا بخشی از سخنرانی) برای همه ما و در جاهای مختلف پیش بیاید. به قول معروف، کره عرش پایین نیامده و دنیا زیرش به رو نمی‌شود. باید آرام بود و بدون استرس و بدون این‌که اجازه دهیم بار روانی این فراموشی بر روی ادامه کار و گفت‌‌وگو یا مثلا شعرخواندن، سخن‌رانی یا اجرای برنامه ما تاثیر بگذارد، آن‌را مدیریت کنیم.

ساده‌ترین و به‌ترین راه، اعتراف به آن‌ست و عذرخواهی ار مخاطبین. مثلا فرض بگیریم در حال خواندن شعری هستیم که در میانه شعر بیتی یا مصرعی یادمان نمی‌آید، بلافاصله خیلی ساده و با آرامش استرس به‌وجود آمده را مدیریت، و با اعلام این‌که بقیه شعر یادم نمی‌آید، از مخاطبین عذرخواهی و مثلا ادامه می‌دهیم که: «خوب! شعر یادم رفت، اما برویم سراغ ادمه سخن، یا برنامه یا ….» به همین سادگی، شاید لازم باشد طنز مختصری هم چاشنی این اعتراف و عذرخواهی کنیم تا بار روانی را از خودمان به مخاطب منتقل کنیم.

این‌را هم برای خالی‌نبودن عریضه بگویم که آقای دکتر ولایتی زمانی ظاهرا در سازمان ملل سخن‌رانی داشته. آن‌جا باید سخن‌رانی را از روی متن خواند. مجاهدین برنامه‌‌ریزی می‌کنند که یک نفر متن سخن‌رانی وی را بدزد و مثلا او را کنف کنند. جالب است تا متن را طرف می‌دزد، ولایتی از جیبش نسخه دوم متن را درمی‌آورد و به سخن‌رانی ادمه می‌دهد.

با این وصف کسی که در عالی‌ترین سطح و پشت بزرگ‌ترین تریبون و جلو بزرگ‌ترین دوربین‌های دنیا بدون استرس سخن‌رانی کرده و غزل حافظ خوانده هم گاهی مطلبی یادش می‌رود و این طبیعی است و طبیعی‌تر که آن‌را مدیریت می‌کند.

اضافه کنم که این فراموش‌کردن مطلب و بیت و … فقط در موراد استنثنایی پذیرفتنی است و اگر قرار باشد، تکرار شود و به قاعده تبدیل شود، بهتر است آدم به جای سخن‌رانی برود شلغم‌کاری یاد بگیرد یا شیشه‌بری و … به جای سخن‌رانی.

زندگی، ورای هر محدودیتی

۳۱ شهریور ۱۳۹۶ بدون دیدگاه

در این فیلم، علاوه بر آن‌که به شیواترین شکل داستان انسانی که در هیجانی‌ و بهترین دوره جوانی هردوپایش را از دست می‌دهد، اما امید را از دست نمی‌دهد و زندگی،ورزش و نشاط را از زوایه‌ای دیگر پی‌می‌گیرد، را روایت می‌کند، نمونه یک سخن‌رانی موفق و قوی هم هست.

❇️ اعتماد به نفس: مسلما انجام سخن‌رانی روی استیج ted ‌و در میان آدم‌های بزرگ دنیا، کار دشواری است و شاید آموخته‌ترین آدم‌ها در حوزه سخن‌رانی هم در چنین موقعیتی دچار لغزش شوند. اما با همه سختی، انجام آن سخت‌تر از اسکی با پاهای مصنوعی نیست. پس آدمی که با تمرین به مهارت سخت اسکی با پای مصنوعی دست یافته، اعتماد‌به‌نفس لازم برای سخن‌رانی در چنین جایگاهی را به‌راحتی دارد و به روانی، بدون لرزش دست و پا و صدا و ترس و استرس سخن‌رانی می‌کند.
آدمی که کارها با استاندارد بالا را به راحتی انجام دهد، ناخودآگاه اعتماد‌ به نفسش در مورد انجام کارها با استاندارد پایین‌تر قوی می‌شود.

✅ روایت: سخن‌ران، سخن‌رانی خود را با داستان آغاز می‌کند. اکسیر روایت و داستان یکی از بهترین روش‌ها برای شروع سخن‌رانی و به مرور تسلط و مدیریت کل سخن‌رانی و فضا است. دقت کنیم به چه راحتی سخن گفتن را آغاز می‌کند و به آسانی ادامه می‌دهد و به پایان می‌رساند.

❇️ احساسات: خیلی خوب از احساسات رقیق مخاطبین، زمانی که دارد داستان قطع‌شدن پاها و پایان رویاهایش را می‌گوید، کمک می‌گیرد. حتی خودش کنترلش را از دست می‌دهد و به بغض و گریه می‌افتد، اما این فضا‌سازی احساسی برای این‌که اصل داستان را تاثیرگذارتر کند لازم است.

✅ طنز: بعد از احساسات خیلی خوب از طنز کمک می‌گیرد و ضمن خندان مخاطبین و جلب توجه آن‌ها با فاکتور طنز، با قدرت القا می‌کند که می‌توان به سادگی به بزرگ‌ترین مسائل زندگی خندید.

🍀این فیلم و سخن‌رانی کوتاه، یک مدیای فوق‌العاده و با قدرت تاثیر بالا برای انتقال پیام امید و شادمانی، و نگاه مثبت به زندگی با همه سختی‌هاست.

خوب سخن بگوییم

۲ مرداد ۱۳۹۶ بدون دیدگاه

بیان خوب به آدمی امتیاز ویژه می‌بخشد. تصور کنید در جمعی حضور دارید که افراد با سطح سواد، سن، جنس و با مسؤلیت‌های مختلف حضور دارند و هر کسی هم به تناسب و به قدر وقتی که در اختیارش قرار می‌دهند، سخنی ساز می‌کند.

در این بین مخاطبین و شنوندگان، به سواد، سن، جنس و شغل یا مسؤلیت افراد خیلی توجه نمی‌کنند. بیش‌ترین توجه، متوجه کسی می‌شود که بتواند در وقت مقرر، مفهوم مورد نظر خود را با بیان شیوا، صحیح، دقیق و با تسلط ادا کند. این خوب سخن‌گفتن و مورد توجه مخاطبین و جمع قرارگرفتن، خود فرصت‌های جدید‌ی پیش پای گوینده می‌گذارد. ادامه ی نوشته

در ضرورت بیان درست کلام

۲ مرداد ۱۳۹۶ بدون دیدگاه

عموما مردم هنگامی که طرف گفت‌وگوی یک خبرنگار قرار می‌گیرند، یا قراراست به سؤالی جلو دوربین پاسخ بدهند، یا در مراسمی که در یک سالن عمومی برگزار می‌شود، مثلا سالن عروسی، یا موارد مشابه، وقتی قرار است در مقابل جمع حرف بزنند، دست و پای خود را گم‌کرده و اصطلاحا به «تپقزدن» می‌افتند.

بعید می‌دانم کسی بتواند ادعا کند که هیچ‌گاه با چنین تنگنایی روبه‌رو نشده، و همیشه توانسته است به‌راحتی و بدون هراس حرف بزند و منظورش را برساند، یا به سؤالی که از او پرسیده‌شده، در هر شرایطی پاسخ بدهد.

از این مدل دست و پا گم‌کردن‌ها و خیس‌عرق‌شدن‌ها و تپق‌زدن‌ها، حتی در خاطرات گویندگان زبده و باتجربه رادیو و تلوزیون هم فراوان یافت می‌شود.
این‌ها کاملا طبیعی است. خصوصا در جوامعی مثل جامعه‌ای که ما در آن زندگی‌می‌کنیم و اغلب رادیو و تلوزیون و میکروفون و دوربین آن، کالا و خدماتی لوکس و دور از دسترس همگانی و مخصوص از ما بهتران شناخته و تعریف می‌شود.

یک دلیل عمده و اصلی این رفتار بر می‌گردد به عادت‌هایی که از زمان طفولیت در وجود کودک نهادینه می‌شود. اغلب خانواده‌ها به جای استفاده از آموزش‌های صحیح تربیت کودک، و آماده‌نمودن صحیح آن‌ها برای داشتن واکنش‌های صحیح در شرایط مختلف، آن‌ها را از همه‌چیز می‌ترسانند.

داستان «لولو»، «یک سر و دو گوش»، «آقا دیو» و … که ما از کودکی شناخته‌ایم، همیشه با ما هستند. کافی است ما در موقعیت جدیدی قرار بگیریم تا «لولو» از خواب بیدارشود و ما دست و پای خود را گم کنیم و زبانمان به «تپق‌زدن» بند بیاید.

اما علاوه بر این ترس یادگار دوران کودکی، گاهی ما در یک شرایط مشابه، نه‌تنها دست و پا، که اصلا خودمان را هم گم می‌کنیم و سخن گفتن به زبان مادری هم فراموشان می‌شود. جایی که به‌سختی تلاش می‌کنیم ادای آن‌هایی را درآوریم که حرف‌زدن و اجرایشان را در تلوزیون دیده، یا در رادیو شنیده‌ایم. دلیل اصلی «تپق‌زدن» این‌جا دقیقا‌‌ همان است که تلاش می‌کنیم تا در یک تقلید ناشیانه، کس دیگری باشیم غیر از خودمان و حرف‌هایی را بزنیم که مال خودمان نیست و بلد نیستیم کلمات آن‌را دقیق ادا کنیم و حتی اطلاعات کاملی هم در مورد موضوعی که تلاش می‌کنیم درباره آن «اظهارفضل» کنیم، نداریم.

مورد سؤال قرارگرفته‌ایم و شهامت آن‌که بگوییم «نمی‌دانم» را نداریم یا می‌دانیم و گمان می‌کنیم که باید چیز دیگری یا جور دیگری گفت.
گاهی ظرف چند دقیقه کلماتی را زنجیره‌وار به‌هم بافته و بیان می‌کنیم که نه سر دارد نه ته! نه معنی دارد، نه می‌توان یک معنی فرضی برای آن با پس‌و‌پیش‌کردن کلمات ایراد شده، دست و پا کرد.

گذشته از نابلدی خوب و مفید سخن‌گفتن در شرایط خاص، اکثر مردم ما متاسفانه در شرایط عام و معمولی نیز مختصر و مفید سخن‌گفتن را بلد نیستند. نه این‌که عمدی در کار باشد، نه! بلد نبوده‌اند و اموراتشان به این‌گونه ناسره سخن‌گفتن تاکنون گذشته است و به همین دلیل نیازی به آموختن احساس نکرده‌اند.

اما حقیقت تلخ و دردناک آنست که این امورات می‌توانسته به‌گونه‌ای دیگر، و صد‌البته بهتر و همراه با رضایت‌مندی و آرامش بیشتری بگذرد که «ندانستن» باعث‌شده این‌گونه بگذرد.

«مولوی» همان‌گونه که معتقد است «همدلی از همزبانی بهتر است»، به‌گونه و در جاهای دیگری هم معتقد است که؛ اغلب همدلی از همزبانی پدید می‌آید. شوربختانه باید اعتراف کرد که خیلی از ناهمدلی‌ها از ناهمزبانی پدید می‌آید. این نه به معنای آن باشد که دو یا چند نا‌همدل، به زبان‌های مختلف سخن می‌گویند. چنان‌که در داستان اختلاف بر سر نام انگور و عنب و الخ وجود داشت. نه! به یک ربان سخن می‌گویند اما ناقص و نامفهوم.

لزوم توجه به «زبان» در علوم انسانی و مجهز و مسلط‌شدن به شیوه‌های مختصر و مفید بیان مقصود و سخن گفتن، بر هیچ کسی پوشیده نیست. اما متاسفانه مورد غفلت همه هست. حتی در میان روشنفکران و مدعیان سواد و فهم. از این رهگذر بسیار آسیب‌ها متوجه فرد و به تبع آن جامعه شده است.

شاید در جامعه، دبستانی برای آموختن چگونه سخن‌گفتن نباشد، شاید اراده‌ای برای برآورده‌کردن چنین نیازی نزد جامعه موجود نباشد، اما هر کس به اندازه خود آن اندازه قابلیت و استعداد را دارد که خودش برای آموختن دست‌به‌کار شود. هر کس می‌تواند قبل از آن‌که دست و پایش را در سخن‌‌گفتنی خاص گم کند، از هم‌اکنون دست‌به‌کار آموختن شود.
«لو‌لو» را به خواب ابدی بفرستیم تا دیگر زبان‌مان بند نیاید.